Ní ibi iṣẹ́ èyíkéyìí, àwọn òṣìṣẹ́ ní ẹ̀tọ́ sí àwọn ẹ̀tọ́ tí a ṣe láti dáàbò bò wọ́n kúrò lọ́wọ́ ìyàsọ́tọ̀ àti ìhalẹ̀mọ́ni. Àwọn ẹ̀tọ́ wọ̀nyí sábà máa ń wà nínú òfin àpapọ̀, ìpínlẹ̀, àti ti agbègbè, èyí tí ó ń gbìyànjú láti ṣẹ̀dá àyíká iṣẹ́ tí ó ní ààbò àti òdodo. Lílóye àwọn ẹ̀tọ́ wọ̀nyí ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ fún ẹnikẹ́ni tí ó gbàgbọ́ pé wọ́n ti fi àìtọ́ ṣe wọ́n nítorí ẹ̀yà, abo, ìfẹ́ ìbálòpọ̀, ẹ̀sìn, tàbí èyíkéyìí ìwà ààbò mìíràn. Ìgbìmọ̀ Àǹfààní Iṣẹ́ Déédéé (EEOC) jẹ́ àjọ ìjọba àpapọ̀ pàtàkì tí ó ń fi òfin mú àwọn òfin lòdì sí ìyàsọ́tọ̀ níbi iṣẹ́, ó sì ń pèsè àwọn ohun èlò láti ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti lóye ẹ̀tọ́ wọn.
Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé àwọn ẹ̀tọ́ wọ̀nyí kìí ṣe pé wọ́n ń dáàbò bo àwọn òṣìṣẹ́ kúrò lọ́wọ́ àwọn ìwà ìyapa tí ó hàn gbangba nìkan ni, ṣùgbọ́n wọ́n tún ń dáàbò bo àwọn ìwà ẹ̀tanú tí ó lè fara hàn ní onírúurú ọ̀nà. Fún àpẹẹrẹ, òṣìṣẹ́ kan lè ní ìrírí àyíká iṣẹ́ tí ó lòdì nítorí àwọn ọ̀rọ̀ tàbí ìwà tí kò tọ́ tí ó ń dá àyíká tí kò ní ìtẹ́lọ́rùn sílẹ̀. Mímọ ohun tí ó túmọ̀ sí ìyàpa tàbí ìyapa ṣe pàtàkì fún àwọn ènìyàn tí ó lè dojúkọ irú àwọn ìpèníjà bẹ́ẹ̀. Àwọn òṣìṣẹ́ yẹ kí wọ́n mọ àwọn ìlànà ilé-iṣẹ́ wọn lórí ìyàpa àti ìyapa, àti àwọn ìlànà òfin tí ó ń ṣàkóso àwọn ọ̀ràn wọ̀nyí.
Ṣíṣe àkọsílẹ̀ ìyàsọ́tọ̀ tàbí ìfìyàjẹni
Nígbà tí ẹnìkan bá fura pé òun ń ní ìyàsọ́tọ̀ tàbí ìfòòró, ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé ni láti ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà dáadáa. Pípa àkọsílẹ̀ kúlẹ̀kúlẹ̀ mọ́ lè ṣe pàtàkì nínú fífi ẹ̀rí hàn pé àwọn ẹ̀sùn wáyé nígbà tó bá yá. Àwọn ìwé yìí yẹ kí ó ní ọjọ́, àkókò, ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti ṣẹlẹ̀, àti orúkọ àwọn ẹlẹ́rìí tí wọ́n ti kíyè sí ìwà náà. Bí àwọn àkọsílẹ̀ náà bá ṣe ṣe pàtó tó, tí wọ́n sì kún rẹ́rẹ́ tó, bẹ́ẹ̀ náà ni ọ̀ràn náà yóò ṣe lágbára tó tí ó bá yẹ kí a mú un pọ̀ sí i.
Ní àfikún sí àkọsílẹ̀ tí a kọ sílẹ̀, ó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti fi àwọn ìmeeli, ìránṣẹ́ ọ̀rọ̀, tàbí àwọn ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ mìíràn tí ó lè ṣètìlẹ́yìn fún ẹ̀sùn náà pamọ́. Ẹ̀rí yìí lè pèsè àyíká ọ̀rọ̀ àti láti fi àpẹẹrẹ ìwà tí ó lè má hàn lójúkan náà láti inú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàtó kan hàn. Nípa gbígbé àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí, àwọn ènìyàn lè ṣẹ̀dá ìtàn ìrírí wọn tí ó ṣe kedere, èyí tí ó lè ṣe pàtàkì nígbà tí a bá ń bá àwọn ènìyàn tàbí àwọn aṣojú òfin jíròrò ọ̀ràn náà.
Ríròrò ìṣẹ̀lẹ̀ náà sí HR tàbí Management
Lẹ́yìn tí a bá ti ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé ni láti ròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ náà fún àwọn ènìyàn (HR) tàbí àwọn olùdarí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àjọ ti gbé àwọn ìlànà kalẹ̀ fún bíbójútó àwọn ẹ̀sùn tó jẹ mọ́ ìyàsọ́tọ̀ àti ìfòòró. Ó ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé àwọn ìlànà wọ̀nyí pẹ̀lú ìṣọ́ra láti rí i dájú pé a gba ẹ̀sùn náà ní pàtàkì àti bí a ṣe bójú tó ó dáadáa. Nígbà tí a bá ń bá HR tàbí àwọn olùdarí sọ̀rọ̀, àwọn ènìyàn gbọ́dọ̀ fi ẹ̀rí tí wọ́n kọ sílẹ̀ hàn ní kedere àti ní kúkúrú, títí kan àwọn ìròyìn láti ọ̀dọ̀ àwọn olùjẹ́rìí òṣìṣẹ́ títí dé ìfòòró , nítorí pé àwọn ẹ̀rí wọ̀nyí lè mú kí ìgbẹ́kẹ̀lé ẹ̀sùn náà lágbára sí i.
Nígbà ìjíròrò yìí, ó dára láti jẹ́ kí ara balẹ̀ kí o sì jẹ́ onímọ̀ nípa iṣẹ́, kí o sì máa wo àwọn kókó ọ̀rọ̀ dípò kí o máa wo ìmọ̀lára. Ọ̀nà yìí lè ran ọ́ lọ́wọ́ láti mú kí ìjíròrò tó dára rọrùn, kí ó sì mú kí ìdáhùn rere láti ọ̀dọ̀ HR tàbí àwọn olùdarí pọ̀ sí i. Ó tún ṣe pàtàkì láti béèrè nípa àwọn ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé nínú ìlànà náà àti àwọn ìgbésẹ̀ tí a óò gbé láti yanjú ọ̀ràn náà. Lílóye bí àjọ náà ṣe gbèrò láti yanjú ẹ̀sùn náà lè fún ọ ní ìdánilójú àti òye díẹ̀ ní àkókò ìṣòro.
Ifilọlẹ a Lodo ẹdun
Tí ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ náà láìsí ìlànà kò bá mú àbájáde tó tẹ́ni lọ́rùn wá, àwọn ènìyàn lè ní láti ronú nípa fífi ẹ̀sùn sílẹ̀. Ìlànà yìí sábà máa ń ní nínú fífi àkọsílẹ̀ sílẹ̀ tí ó ṣàlàyé àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ nípa ìyàsọ́tọ̀ tàbí ìhalẹ̀mọ́ni tí a ní. Ẹ̀sùn onílé sábà máa ń nílò ìwífún pàtó ju ìròyìn àìlófin lọ, pẹ̀lú àlàyé kedere ti àbájáde tàbí ìpinnu tí a fẹ́.
Fífi ẹ̀sùn sílẹ̀ lè jẹ́ ìgbésẹ̀ tó le koko, nítorí pé ó lè mú kí ipò náà burú sí i láàárín ibi iṣẹ́. Síbẹ̀síbẹ̀, ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì fún wíwá ìdájọ́ òdodo àti ìjíhìn. Àwọn àjọ sábà máa ń wádìí àwọn ẹ̀sùn ìjọba dáadáa kí wọ́n sì gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àwárí wọn. Àwọn ènìyàn gbọ́dọ̀ rí i dájú pé wọ́n pa àwọn àdàkọ gbogbo lẹ́tà tó jẹ mọ́ ẹ̀sùn wọn mọ́ fún àkọsílẹ̀ wọn.
Wiwa Imọran Ofin
Ní àwọn ìgbà míì, àwọn ènìyàn lè rí i pé àwọn ìlànà inú ilé kò bójútó àwọn àníyàn wọn dáadáa tàbí pé wọ́n dojúkọ ìgbẹ̀san fún sísọ ọ̀rọ̀ jáde. Ní irú àwọn ipò bẹ́ẹ̀, wíwá ìmọ̀ràn òfin lè jẹ́ ìgbésẹ̀ tó dára. Ṣíṣe ìwádìí pẹ̀lú agbẹjọ́rò iṣẹ́ lè tọ́sọ́nà àwọn ẹ̀tọ́ àti àwọn àṣàyàn tó wà lábẹ́ àwọn òfin ìbílẹ̀ àti ti ìjọba àpapọ̀. Wọ́n lè ran wọ́n lọ́wọ́ láti ṣe àyẹ̀wò bóyá ẹjọ́ tó yẹ wà fún ẹjọ́ òfin tó dá lórí ẹ̀rí tó wà ní àkọsílẹ̀ àti rí i dájú pé àwọn ààbò ibi iṣẹ́ rẹ ni a mú ṣẹ.
Agbẹjọ́rò òfin tún lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti mọ àwọn ọ̀rọ̀ òfin tó díjú àti ìlànà tó lè wáyé nígbà tí wọ́n bá ń ṣe èyí. Wọ́n lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti lóye àwọn àbájáde tó lè wáyé kí wọ́n sì fún wọn ní ìmọ̀ràn lórí bí wọ́n ṣe lè tẹ̀síwájú ní ìbámu pẹ̀lú ipò wọn. Bíbá àwọn amòfin ṣiṣẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà lè fún àwọn ènìyàn lágbára nípa fífún wọn ní ìmọ̀ àti ìtìlẹ́yìn bí wọ́n ṣe ń ṣe àwọn àṣàyàn wọn.
Ṣíṣe àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ìwádìí kan
Tí ẹ̀sùn kan bá yọrí sí ìwádìí láti ọ̀dọ̀ HR tàbí àjọ láti òde, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ṣe pàtàkì. Èyí lè ní nínú fífúnni ní ìwífúnni àfikún tàbí kíkópa nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tó jẹ mọ́ ẹ̀sùn náà. Ṣíṣe ìwádìí pẹ̀lú àwọn agbẹjọ́rò iṣẹ́ Moon Law Group lè fúnni ní ìtọ́sọ́nà lórí bí a ṣe lè ṣe ìwádìí náà dáadáa, kí a rí i dájú pé gbogbo ìwífún ni a gbé kalẹ̀ dáadáa àti pé a dáàbò bo ẹ̀tọ́ rẹ jálẹ̀ gbogbo ìlànà náà.
Fífọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ìwádìí tún fi hàn pé a ti pinnu láti yanjú ìṣòro tó wà nílẹ̀. Ó fi hàn pé ẹni náà ní ìfẹ́ ọkàn láti kojú ìyàsọ́tọ̀ tàbí ìhalẹ̀mọ́ni tí wọ́n ti ní. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìwádìí lè fa ìdààmú àti ìbànújẹ́, mímú iṣẹ́ ajé wa ní gbogbo ìgbà lè ran wá lọ́wọ́ láti rí i dájú pé iṣẹ́ náà dúró lórí wíwá ìdáhùn.
Oye Ilana Ofin
Fún àwọn tó bá yan láti gbé ẹjọ́ lọ sílé ẹjọ́, òye ìlànà òfin ṣe pàtàkì. Ìlànà yìí lè yàtọ̀ síra gan-an, ó sinmi lórí ẹ̀tọ́ àti àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ẹjọ́ kọ̀ọ̀kan. Ní gbogbogbòò, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fífi ẹ̀sùn kan sí ilé iṣẹ́ tó yẹ, bíi EEOC, tí yóò ṣe ìwádìí lórí ẹ̀tọ́ náà kí ó tó pinnu bóyá ẹ̀rí tó tó láti tẹ̀síwájú wà.
Tí ilé iṣẹ́ náà bá rí i pé ó yẹ nínú ẹ̀sùn náà, ó lè fúnni ní lẹ́tà “ẹ̀tọ́ láti fi ẹjọ́ sùn”, èyí tí yóò jẹ́ kí àwọn ènìyàn lè gbé ẹjọ́ wọn lọ sílé ẹjọ́. Ní ìpele yìí, ó ṣe pàtàkì láti ní aṣojú òfin láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìlànà ilé ẹjọ́ dáadáa. Ìlànà òfin náà lè gùn, ó sì lè ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpele bíi àwárí, ìgbìmọ̀, àti bóyá ìgbẹ́jọ́. Mímọ ohun tí a lè retí ní ìpele kọ̀ọ̀kan lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti múra sílẹ̀ ní ti èrò àti ti ìmọ̀lára fún ohun tí ó wà níwájú.
Lepa Igbese Ofin ti o ba jẹ dandan
Tí gbogbo ọ̀nà mìíràn bá ti tán, tí àwọn ènìyàn sì ń rò pé wọn kò tíì ṣe ìdájọ́ òdodo, ó lè pọndandan láti gbé ìgbésẹ̀ òfin. Kò yẹ kí a fi ọwọ́ yẹpẹrẹ mú ìpinnu yìí; ó sábà máa ń gba àkókò, ìsapá, àti ìnáwó tó pọ̀. Ṣùgbọ́n, fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, ó dúró fún ìgbésẹ̀ pàtàkì sí ìjíhìn àti ìyípadà.
Nígbà tí a bá ń gbé ẹjọ́ lọ sílé ẹjọ́, ó ṣe pàtàkì láti bá agbẹjọ́rò kan tí ó mọ òfin iṣẹ́, tí ó sì ní ìrírí láti bójútó àwọn ọ̀ràn kan náà ṣiṣẹ́ pọ̀. Wọ́n lè fúnni ní òye tó wúlò nípa àwọn àbájáde tó ṣeé ṣe kí ó sì ran lọ́wọ́ láti ṣe ẹjọ́ tó lágbára tí ó dá lórí ẹ̀rí àti ẹ̀rí ẹlẹ́rìí tí a kọ sílẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò sí ìdánilójú nínú àwọn ẹjọ́ òfin, gbígbé ìgbésẹ̀ yìí lè fún àwọn ènìyàn lágbára láti kojú ìyàsọ́tọ̀ àti ìhalẹ̀mọ́ni ní ibi iṣẹ́ wọn.
Ní ìparí, yíyí àwọn ọ̀ràn ìyàsọ́tọ̀ àti ìfìyàjẹni níbi iṣẹ́ nílò òye tó ṣe kedere nípa ẹ̀tọ́ ẹni àti àwọn ohun èlò tó wà. Láti ṣíṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ sí wíwá ìmọ̀ràn òfin nígbà tó bá pọndandan, ìgbésẹ̀ kọ̀ọ̀kan ń kó ipa pàtàkì nínú yíyanjú àwọn àníyàn pàtàkì wọ̀nyí lọ́nà tó dára. Nípa jíjẹ́ onímọ̀ àti ẹni tó ń ṣe nǹkan lọ́nà tó tọ́, àwọn ènìyàn lè gbé ìgbésẹ̀ tó ní ìtumọ̀ sí ṣíṣẹ̀dá àyíká iṣẹ́ tó ní ààbò àti ẹ̀tọ́ fún ara wọn àti àwọn ẹlòmíràn.
Irma C. Dengler
Pẹ̀lú ìmọ̀ ìkọ̀wé tó ga jùlọ nínú ìbánisọ̀rọ̀ àti ìtọ́jú àwọn agbẹjọ́rò, Irma C. Dengler pinnu láti lo gbogbo ọgbọ́n ìkọ̀wé rẹ̀. Ó pinnu láti yí àwọn ọ̀ràn òfin tó díjú padà sí ohun tó dùn mọ́ àwọn ènìyàn. Nítorí náà, Irma di agbẹjọ́rò òfin tó ń kọ nípa àwọn ìṣòro ojoojúmọ́ kí gbogbo ènìyàn lè lóye wọn kí wọ́n sì gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ. Ó ṣe àmọ̀jáde nínú àwọn ọ̀ràn ìpalára ara ẹni, nítorí pé wọ́n wọ́pọ̀ ju bí ẹnikẹ́ni ṣe rò lọ, ṣùgbọ́n àwọn ẹ̀ka ìmọ̀ rẹ̀ tún ní òfin ìlú, òfin ọ̀daràn, àwọn ọ̀ràn tó jẹ mọ́ ìbánigbófò, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
